Nasz Kościół:

Kościół Środkowoafrykański

 

Nasz kraj:

Republika  Środkowoafrykańska

 


Pierwsi misjaonarze dotarli do RCA w roku 1894.  W ciągu pierwszych  ewangelizacji (do 1960 r) ochrzczono zaledwie 5.000 osób. Stało się tak dlatego, że misjonarze pojawili się zaraz po kolonizatorach i spotkali się z dużą nieufnością. Musieli zdobywać wiarygodność, wykazując niezależność od struktur kolonialnych i poświęcając się tworzeniu instytucji służących rozwojowi - w jak najszerszym tego słowa znaczeniu. Dopiero różnego typu dzieła miłosierdzia oraz szkoły organizowane przy parafiach przekonały ludność tubylczą do dobrych intencji misjonarzy.

Dziś chrześcijanie stanowią w całej Republice Środkowoafrykańskiej około 35 proc. ludności, natomiast liczba katolików w kraju wynosi ok. 700.000 , czyli 20 % ogółu mieszkańców. Katolicyzm ma też swych sympatyków wśród tych, którzy nie są ochrzczeni, ale regularnie przychodzą do kościoła. Pozostała część ludności wyznaje tradycyjną religię afrykańską - animizm. Zaledwie ok.8  % stanowią muzułmanie. Są to w większości handlarze arabscy, którzy maja w ręku wszystkie najważniejsze stanowiska w życiu gospodarczym kraju.

Miejscowi kapłani (Afrykańczycy) są w swojej roli niezastąpieni w życiu kościelnym. Mają wiele do zaoferowania - znają doskonale język, kulturę i zwyczaje swego ludu. Angażowali się w prace nad przekładem Pisma Świętego, tekstów liturgicznych i katechizmów na miejscowe języki.

 Wielkie wołanie o misjonarzy jest więc w pełni uzasadnione. Są oni wciąż potrzebni młodemu Kościołowi w jego drodze do znalezienia własnej tożsamości. Kościół ma w Afryce do spełnienia również ważną misję społeczną; można powiedzieć, że ewangelizacja i rozwój to dwie strony jednego medalu, dopełniające się i umożliwiające harmonijne zaspokajanie potrzeb materialnych i duchowych ludności.  

 

W ostatnich latach Kościół w Afryce rozwija się dynamicznie — rocznie przybywa ponad 2 mln katolików. We wszystkich państwach afrykańskich są 444 diecezje katolickie, w których posługuje 513 biskupów (w tym 450 miejscowych), około 14 tys. kapłanów zakonnych i diecezjalnych, prawie 47 tys. sióstr zakonnych i około 6,5 tys. braci oraz 300 tys. świeckich katechetów i animatorów. Wzrasta liczba rodzimych powołań kapłańskich i zakonnych — w 128 seminariach duchownych do kapłaństwa przygotowuje się ponad 12 tys. kleryków, istnieje też wiele miejscowych zgromadzeń zakonnych. Kościół katolicki prowadzi w Afryce około 30 tys. szkół podstawowych, a także szpitale, ośrodki zdrowia, leprozoria oraz różnego rodzaju przytułki, sierocińce i schroniska.
 

Afryka w statystyce
Kontynent o powierzchni 30,3 mln kilometrów kwadratowych zamieszkuje około 756 mln osób, co stanowi 13 proc. ludności świata. 40 proc. Afrykańczyków jest wyznawcami islamu, 28 proc. stanowią wyznawcy religii tradycyjnych, a 32 proc. — chrześcijanie, z czego 15 proc. należy do Kościoła katolickiego.

Polscy misjonarze
W państwach afrykańskich pracuje 92 polskich księży diecezjalnych (tzw. fideidonistów), 442 księży i braci zakonnych, 317 sióstr oraz 17 osób świeckich. Najwięcej polskich misjonarzy posługuje w Republice Środkowoafrykańskiej - jedynie z djecezji tarnowskiej pracuje tutaj 12 kapłanów fideidonistów oraz 2 lekarki i 1 pielęgniarka (sic!), Kamerunie, Zambii, Kongo, Rwandzie,  Republice Południowej Afryki i Tanzanii.

Szkolnictwo 
W wielu krajach na kontynencie afrykańskim nie ma obowiązku szkolnego, a 30 proc. dzieci nie uczęszcza do szkół, ponieważ brakuje pieniędzy na ich wybudowanie i utrzymanie albo rodziców nie stać na kształcenie dzieci. Misjonarze z Polski zakładają i utrzymują różne ośrodki edukacyjne, w których mali mieszkańcy Afryki znajdują opiekę, zdobywają wykształcenie i zawód. To otwiera im drogę do godnego życia w przyszłości. Brak wykształcenia jest jedną z głównych barier w rozwoju państw afrykańskich, dlatego potrzebne są działania ułatwiające żyjącym tam dzieciom dostęp do nauki.

 Ziemia – jak wielka wioska
Przeczytajcie to, bo warto,                       gdyż rozjaśnia sposób patrzenia na świat.

Jeżeli dałoby się zmniejszyć  Ziemię do rozmiarów wioski,
którą zamieszkuje dokładnie stu mieszkańców,
zachowując proporcje wszystkich ras, mieszkałoby tam mniej  więcej:
57  Azjatów
21  Europejczyków
14  osób z zachodniej półkuli (południowej i północnej)
8  Afrykańczyków

52  kobiety
48  mężczyzn

70  nie-białych
30  białych

70  nie-chrześcijan
30  chrześcijan

89  heteroseksualistów
11  homoseksualistów

6 osób posiadałoby 59%  bogactwa całego świata
i wszystkie 6 byłoby ze Stanów  Zjednoczonych
80 osób żyłoby poniżej standardu
70 osób nie umiałoby  czytać
50 osób cierpiałoby z powodu  niedożywienia
  1 osoba byłaby bliska  śmierci
  1 osoba byłaby bliska  narodzin
  1 (tak, tylko jedna) miałaby  wyższe wykształcenie
  1 osoba posiadałaby  komputer

Kraj podzielony jest na 8 diecezji

Republika Środkowoafrykańska

Położona w centralnej części Afryki Republika Środkowoafrykańska zajmuje niski płaskowyż Azande, rozciągający się na północ od jednej z największych rzek kontynentu, Ubangi, która stanowi naturalną granicę z Demokratyczną Republiką Konga (dawnym Zairem). Większość ludności kraju mieszka w jego południowej części, charakteryzującej się równikowym klimatem i porośniętej dżunglą. Półpustynna północ ma niewielkie znaczenie gospodarcze. Po czternastoletnim panowaniu cesarza Bokassy (1965–1979) w Republice Środkowoafrykańskiej nastąpił okres dyktatury wojskowej. Demokratyczne rządy przywrócono dopiero w 1993 roku. Kraj liczy 3,5 mln. mieszkańców. Zamieszkują oni kraj o powieszchni dwukrotnie większej od terytorium Polski, a liczący 623.000 km˛, co daje 6 mieszkańców na km˛. Średni wiek życia to 45 lat. Bez dostępu do wody pitnej żyje 60% mieszkańców, a analfabetami pozostaje ok. 60% ludności. Te krótkie dane statystyczne nie dają nam oczywiście pełnego obrazu panujacej tu sytuacji, ale uważnemu czytelnikowi dają  możliwość wyciągnięcia wniosków.

Diecezja BangasSou

Diecezja Bangassou, w której pracuję, rozciąga się na długości 910 km. Gęstość zaludnienia nie jest wielka - na obszarze niewiele mniejszym od połowy Polski - 170.000 km˛- żyje 363.000 ludzi, z czego prawie 30% stanowią dzieci. 25% jest katolikami, tzn. w tej chwili jest ok. 80.000 ochrzczonych. Na terenie naszej diecezji równej obszarowo połowie Polski znajduje się 11 parafii, w których pracuje 8 miejscowych kapłanów oraz 14 misjonarzy. W naszych polskich warunkach mamy więc na tym samym obszarze o wiele więcej biskupów, aniżeli tu, w naszym kraju, wszystkich kapłanów. Każda tutejsza parafia jest obszarowo porównywalna ze zwykłą polską diecezją, a liczy od 15 do 40 kaplic rozrzuconych od siebie niekoniecznie wzdłuż autostrady.

LUDNOŚĆ

Pomimo iż najliczniejszymi grupami etnicznymi są Banda i Gbaja, językiem urzędowym jest sango, język południowych plemion nadrzecznych, z których wywodzili się prawie wszyscy polityczni przywódcy państwa od uzyskania niepodległości (prezydenci Dacko i Kolingba oraz cesarz Bokassa) z wyjątkiem prezydenta Patassé, pochodzącego z głębi kraju.

Liczba mieszkańców 3,5 mln.
Średnia gęstość zaludnienia (na km kw.) 6

Główne współczynniki demograficzne
Liczba urodzeń (na 1000 mieszkańców) 38
Liczba zgonów (na 1000 mieszkańców) 17
Śmiertelność niemowląt (na 1000 urodzeń) 96

Rozmieszczenie mieszkańców
61 % ludności wiejskiej
39 % ludności miejskiej

Plemiona
Gbaja - 34 %
Banda - 27 %
Mandjia - 21 %
Sara - 10 %
Inni - 8 %

Religie
wierzenia rodzime 50 %
chrześcijanie (głównie katolicy) 35 %
muzułmanie 8 %

Gospodarka
Samowystarczalność żywnościowa. Produktami exportowymi są kawa, bawełna, drewno, diamenty.
Brak dostępu do morza. Słabo rozwinięta infrastruktura. Brak wystarczającej liczby wykształconych osób zdolnych do kierowania gospodarką.
Niestety pomimo tych licznych  bogactw gospodarka jest całkowicie nieudolna: Państwo nie panuje nad całością, zyski z exporu są przejadane i nieracjonalnie rozdzielane pomiędzy wojsko a wyższych urzędników państwowych. Brak jakichkolwiek inwestycji w kraju, a pozostałe po czasach koloniaizmu zakłady stopniowo są rozkradane i zamykane. Panuje powszechne bezrobocie, a handel poza głównymi miastami pomimo pieniędzy znajdujących się na rynku ma charakter prawie wyminny: tzn. "trzeba dzisiaj coś sprzedać, żeby móc dzisiaj kupić coś do zjedzenia na dzisiaj". Tak bym to obrazowo określił.

Polityka
W przeprowadzonych w 1993 roku demokratycznych wyborach – pierwszych po okresie monopartyjnych rządów gen. Kolingby – prezydentem został Ange-Félix Patassé (pełnił on funkcję premiera za czasów Bokassy w latach 70., lecz aresztowany za odmienne poglądy polityczne, przebywał później na wygnaniu w Paryżu). Ludowo-Wyzwoleńcza Partia Afryki Środkowej (MLPC) zdobyła najwięcej miejsc w nowym parlamencie, lecz była w stanie utworzyć rząd jedynie w koalicji z innymi ugrupowaniami, w tym ze Zgromadzeniem na rzecz Demokracji i Postępu (ADP). Nowy koalicyjny rząd powstał w połowie 1996 roku.
Utrzymanie równowagi koalicyjnej stanowi w Republice Środkowoafrykańskiej główną kwestię polityczną – to właśnie załamanie się sojuszy w rządzie Dacko doprowadziło do puczu Kolingby w 1981 roku. Duże trudności gospodarcze, w następstwie których pracownicy administracji państwowej nie otrzymują pensji, stwarzają kolejny poważny problem.

Komunikacja
Republika Środkowoafrykańska posiada słabo rozwiniętą sieć komunikacyjną, przez co jest uzależniona od połączenia rzecznego  W całym kraju istnieje około 400 km dróg asfaltowych - wliczając w to wszystkie ulice stolicy.

Pomoc zagraniczna
Prawie wszystkie inwestycje finansowane są ze środków otrzymywanych w ramach wsparcia z zagranicy. Francja, była potęga kolonialna, partycypuje w dwóch trzecich sumy tej pomocy. Pozostała część pochodzi z innych państw Unii Europejskiej (zwłaszcza Belgii, Włoch i Niemiec), Japonii, a od 1989 roku także ze Stanów Zjednoczonych i Izraela. Pomocy Republice Środkowoafrykańskiej udzielają także Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Bank Światowy.
Niestety, pieniądze te są w większości umiejętnie przejadane.

Polityka zagraniczna
Niezależnie od wysiłków podejmowanych w celu poprawy wizerunku państwa na arenie międzynarodowej, Republika Środkowoafrykańska stara się utrzymać dobre stosunki z Francją (z jej pomocy finansowej będzie musiała korzystać jeszcze przez jakiś czas) oraz Kamerunem i Kongiem, których porty stanowią jej główne okno na świat. Poza tym priorytetem w polityce zagranicznej pozostaje niedopuszczenie do rozszerzenia się przez granicę walk w Czadzie oraz izolacja od konfliktów wewnętrznych innych sąsiadów.

Zdrowie
Opieka zdrowotna jest bardzo słaba. Małe "ośrodki zdrowia", tzw. "dyspansery" są rzadkością, średnio na prowincji co ok. 50 - 100 km. Wszystko jest tutaj płatne, od konsultacji, poprzez lekarstwa. Są one tutaj tańsze, zwłaszcza te powszechnego użytku. Lekarz jest naprawdę wyjątkiem - zasadniczo w głównych miastach - co kilkaset kilometrów.

Oświata
Szkolnictwo państwowe oficjalnie istnieje, niestety prawie tylko teoretycznie. Nauczyciele pracują bardzo rzadko, niezadowoleni z opóźnień w wypłatach pensji przez państwo. Niektóre wioski starają się organizować własne szkoły z symbolicznym czesnym (równowartość 2-3 jajek na miesiąc). Wiele wkładu w organizację szkolnictwa na wsiach i miastach mają misje katolickie - są to jedyne normalnie funkcjonujące w kraju szkoły, z dobrą kadrą nauczycielską.


Kalendarium
W 1905 roku Francuzi założyli kolonię Ubangi-Shari, której w roku 1958 nadali autonomię pod nazwą Republiki Środkowoafrykańskiej.
•1958 Republika Środkowoafrykańska zyskuje status autonomicznego państwa w ramach Wspólnoty Francuskiej.
•1960 Uzyskanie niepodległości pod przywództwem Davida Dacko; powstanie państwa monopartyjnego.
•1965 Przewrót wojskowy płk. Jean-Bédela Bokassy.
•1976 Bokassa przekształca Republikę Środkowoafrykańską w cesarstwo i ogłasza się dożywotnim cesarzem. Uroczystość koronacyjna w 1977 roku pochłania jedną czwartą PKB.
•1979 Obalenie Bokassy. Przy pomocy Francuzów do władzy przywrócony zostaje David Dacko.
•1981 W wyniku kolejnego zamachu stanu David Dacko zostaje usunięty przez gen. André Kolingbę.
•1990 Wybuch zamieszek pod hasłami przywrócenia demokracji.
•1993 Pierwsze demokratyczne wybory z udziałem wielu partii. Funkcję prezydenta obejmuje Ange-Félix Patassé.
•1996 Po interwencji francuskiej w celu stłumienia buntu wojskowego powstaje rząd jedności narodowej. Były prezydent i samozwańczy cesarz Jean-Bédel Bokassa umiera w Bangi na atak serca.
•1997 Rewolta antyrządowa stłumiona przy wsparciu oddziałów francuskich. Fotel premiera obejmuje Michel Gbezera-Bria.
•1998 Wkroczenie oddziałów francuskich w ramach sił pokojowych ONZ.
● 2001 Wojna domowa o władzę , próba obalenia prezydenta przez gen. Kolimbe.
● 2002 Przewrót wojskowy i objęcie władzy przez generała Bozize.